|
TİROİD HASTALIKLARI
TİROİD HASTALIKLARI
Tiroid hastalaıklarının tedavisi ENDOKRİN UZMANI
tarafından yapılır. Bu nedenle tiroid hastalığınız varsa önce
Endokrinoloji uzmanına başvurunuz.
Tiroid hastalıkları farklı olup her birinin tedavisi farklıdır.
1. ZEHİRLİ GUATR-GRAVES-HİPERTİROİDİ TEDAVİSİ
İlaç tedavisinde içinde propiltiourasil (propisil) yada metimazol (thyromazol) bulunan
ilaçkullanılır. Bu ilaçlar tiroid hormon yapımını engelleyerek kandaki
yüksek hormon düzeylerini normale getirirler. Gebelikte ve çocuklardaki
hipertiroidi tedavisinde de bu ilaçların kullanılması gerekir. Bununla
beraber gebelikte ve emzirme döneminde propiltiourasil kullanılması
daha uygundur.
Propiltiourasil’in yarı ömrü kısa olduğu için 8
saatte bir tok karna alınır. Metimazol ise günde tek doz halinde veya
öğünlere bölünmüş halinde tok karna alınır. Bazen 12 saatte bir
verilerek tedaviye başlanabilir. Metimazol’un etki süresi 24 saatten
fazla iken propiltiourasil’in 12-24 saattir.
Bu ilaçlar ile tedavi sırasında kanda anti-TPO,
anti-TG ve anti-TSH-R antikor düzeyleri azalır. İki ilaç arasında seçim
yapmak doktorunuzun tercihine kalır. Metimazol ilacının yan etkisinin
bazı çalışmalarda daha az olduğu saptanmışsa da bu ilaçla da yan
etkiler görülebilir. İlaçlar tiroid bezinde önceden yapılmış
hormonların dolaşıma geçmesini önleyemediklerinden tiroid hormonlarının
normalleşmesi için 3-6 hafta geçmesi gerekir.
Graves hastalığının tedavisinde ilaçlarla % 16-40
oranında hastalık kontrol altına alınır ve tedavi bittikten sonra
ilaçlar kesilebilir. Ancak hastalık bir süre sonra nüks edebilir. Küçük
guatrı olan ve hafif şiddette hormon yüksekliği olanlarda ilaçlarla
hastalığın kontrol altına alınması daha kolaydır.
Büyük guatr ve bezde aşırı iyot depolanması varsa
veya hasta iyotlu tuz kullanıyorsa bu ilaçlara cevap gecikebilir. Bu
nedenle hastaların iyotsuz tuz yemeleri gerekir.
Tedavi edilmiş ve hormonları normal seviyelere
gelmiş hastalarda Graves hastalığı ilaç kesilmesinden sonraki 1 yıl
içinde % 50-60 gibi yüksek oranlarda nüks etmekte, yani hastalık tekrar
alevlenmekte ve eski şikayetler tekrar başlayabilmektedir. İyot alımı
artarsa ve sigara içilirse nüks daha hızlı olmaktadır. Bu nedenle
hastalar iyotsuz tuz yemelidir. Ülkemizde tuzların hepsi
iyotlandığından bazı tuz firmalarının ürettikleri kendiliğinden
tuzluklu şekilde satılan iyotsuz tuz satın alıp bunları kullanmaları
özellikle çok önemlidir. Ailede diğer kişilerin ve özellikle çocukların
iyotlu tuz almaları gerektiği için yemeklerin tuzsuz yapılıp bu tür
hastaların iyotsuz tuz, çocukların iyotlu tuz kullanmaları gerekir.
Sigara içmek nüksü artırdığından ve göz hastalığı yaptığından sigara
kesilmelidir.
Graves’li hastalarda çarpıntıyı azaltmak için yukarıda sözedilen propiltiourasil veya metimazol ilaçlarıyla birlikte beta bloker (dideral gibi) denen
ilaçlar da verilir. Bu ilaçlar hem hormonların azalmasına hem de
çarpıntının düzelmesine katkıda bulunur. Astım veya damar hastalığı
varsa bu ilaçlar verilemediğinden yerine başka ilaçlar verilebilir. Bu
nedenle astım veya damar hastalığınız varsa doktorunuza mutlaka
bildiriniz. Bu ilaçlar tansiyonda hafif düşme yaptığından tansiyonu
düşük kişiler alamazlar.
Uykusuzluk, sinirlilik ve huzursuzluk çok fazlaysa
bu durumu doktorunuza bildiriniz. Doktorunuz size sakinleştirici
ilaçlar önerebilir.
2. TİROİDİT-TİROİD BEZİ İLTİHABI
Ağrılı dönemde Aspirin veya diğer ağrı kesici
ilaçlar (Apranax, Parol, Naprosyn ve Endol gibi) ağrıyı düzeltir. Bazı
kişilerde ağrı gece daha fazla olur. Bu nedenle yatmadan önce ağrı
kesici alınabilir. Kalsiyum, magnesium ilave verilebilir. Ağrısı, ağrı
kesici ilaçlarla geçmeyen hastalarda kortizon ilacı verilir. Kortizon
ile ağrı bazen ilaç alındıktan bir kaç saat sonra veya 24 saat içinde
hızla geçer ve hasta rahatlar. Eğer ağrı kortizon tedavisiyle
geçmiyorsa başka hastalık düşünmek gerekir. Kortizon tedavisiyle
düzelen hastaların bazılarında kortizon ilacı azaltılırken ağrı tekrar
başlayabilir. Bu tür hastalarda kortizon tedavisine bir süre daha devam
edilir. Bunlarda şiddetli iltihap var demektir. Tiroid bezi iltihabı
geçiren hastalarda boyunda rahatsızlık hissi bazı kişilerde aylarca
devam edebilir. Bazen kortizon ilacı vereceğiz denilince bazı hastalar
nedensiz yere korkmaktadır. Kortizon ilacının midenizde ülser veya
gastrit yoksa hiçbir zararı olmaz ve boşu boşuna ağrı çekmemiş
olursunuz.
Hastaların çoğunda tiroid bezindeki iltihap
kendiliğinden düzelir ve hormonlar normal seviyeye gelir. Ancak
hastaların % 10’nunda devamlı olan yani kalıcı tiroid bezi yetmezliği
(hipotiroidi) gelişir. Özellikle iyotlu tuz kullanan veya iyot alan
hastalarda hipotiroidi daha sık görülür. Tiroid bezi iltihabı geçiren
bu hastaların % 2’sinde ileride tekrar iltihap olabilir.
3. HİPOTİROİDİ-TİROİD YETMEZLİĞİ
Hipotiroidide vücudumuzda tiroid hormonu az
olduğundan dışardan verilecek sentetik T4 hormonu ilaçları ile eksiklik
giderilmeye çalışılır. Kullandığınız bu ilaçların içinde levotiroksin
vardır ve vücudunuzda yapılan T4 hormonunun aynısıdır. Vücutta T4
hormonu eksik olduğundan bu ilaçlarla eksiklik giderilir. Tiroid
yetmezliğinin tedavisinde ilaç tedavisinden başka bir tedavi şekli
yoktur. Bazı hastaların sorduğu gibi ameliyat yapılmaz. Levotiroksin
ilacı günde bir defa aç karna alınmalıdır. Aç iken alınırsa emilimi
daha iyidir ve yaklaşık % 70’i emilir. İlaçları hep aynı zamanda almalı
ve unutmamalıdır. Eğer aç karna alınca midede yanma veya ağrı oluyorsa
ilacı tok karna alabilirsiniz. Tok karna alınınca ilaç emilimi
azalacağından daha fazla ilaç almak gerekebilir. Bu durumu doktorunuza
bildiriniz. Demir ilaçları, kalsiyum ilaçları, sukralfat isimli mide
ilacı, lifli-posalı gıdalar, lif veya posa kapsülleri, antiasitler ve
soya yağı aynı öğünde alınırsa tiroid ilacının emilimini bozar. Bu
nedenle mümkün olduğu kadar tiroid ilacının alındığı öğünde başka ilaç
alınmamalıdır.
İlaç kullanan hastalar hormon ölçümü için kan
verecekleri zaman ilacı yutmadan kan vermelidir. Kan verdikten sonra
ilaçlarını alabilirler. İlaç alındıktan 9 saat sonra da kan
verebilirler.
Hipotiroidi ömür boyu tedavi edilmesi gereken bir
hastalıktır. Geçici bir hastalık değildir. Herhangi bir antibiyotik
gibi ilaç kutusundaki ilaç bitince tedavinin kesildiği bir hastalık
değildir. İlacı keserseniz şikayetleriniz tekrar başlar. Bu nedenle
ilaçlarınızı kesmeyiniz.
Bazen Levotiron ilacını eczanede bulamadığınızda
onun yerine Tefor ilacını kullanabilirsiniz. Bu durumu doktorunuza
bildiriniz. İlaçların etkinliği bazen farklı olabildiğinden TSH hormonu
ölçülerek ilaç değişiminin etkisini tekrar kontrol etmek gerekebilir.
İyileşme Ne Zaman Başlar?
İlaç tedavisine başladıktan 2 hafta sonra
şikayetlerde düzelme başlar. Bununla birlikte şiddetli şikayetleri
olanlarda tam düzelme birkaç ayı bulur. Bunun nedeni dokuların tiroid
hormonu ile doymasının zaman almasıdır.
İlaç Ne kadar Süre Kullanılır?
Tiroid bezi yetmezliği (hipotiroidizm) ömür boyu tedavi gerektiren bir hastalıktır. Bu nedenle ilaç tedavisi ömür boyu sürer.
4. NODÜL
Önce biyopsi yapılr. Biyopsi sonucu iyi çıkarsa ilaç tedavisi yapılır.
5. TİROİD KANSERİ
Her türlü tiroid kanserinde ameliyat ve radyoaktif iyod tedavisi yapılır.
 |
