|
KARACİĞER YAĞLANMASI
KARACİĞER YAĞLANMASI
Karaciğer yağlanması toplumda sık görülen bir
hastalık. Hipotiroidizm yani tiroid bezinin az çalışması metabolizmayı
yavaşlattığı için karaciğer yağlanmasına neden olabilmektedir. Tiroid
yetmezliğinde kanda artan kolesterol ve trigliserid gibi yağlar
karaciğer yağlanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle karaciğer
yağlanması olan kişilerde tiroid hormon testşeri (TSH, T3 ve T4)
mutlaka ölçülmelidir.
KARACİĞER YAĞLANMASI NEDİR?
Karaciğer yağlanması şişman kişilerde sıklıkla
görülen bir durumdur. Karaciğer yağlanması, şişmanlık dışında şeker
hastalığı olanlarda, kan yağları yüksek olanlarda, tiroid yetmezliğinde
ve tansiyon yüksekliği olan kişilerde sık görülmesine rağmen nedeni tam
olarak bilinmemektedir. Tedavisi konusunda da tam bir açıklık yoktur.
Karaciğer yağlanması olan hastaların çoğunda basit
yağlanma vardır ve bu hastalık genellikle iyi seyreder ve siroza
dönüşmez. Ancak karaciğerde iltihaplanma yani yağlı hepatit varsa (ikinci dönem) siroz gelişebilir.
Erişkin yaştaki şişmanların %57-75’inde, çocuk şişmanların ise %23-50’sinde karaciğer yağlanması vardır.
Karaciğer yağlanması teşhisi konulan kişilerin
çoğunda, herhangi bir şikayet ve belirti yoktur. Bir kısmı ise
yorgunluk, halsizlik ve karnın sağ tarafında dolgunluk hissederler.
Karaciğer yağlanması olan kişilerin karaciğerlerinde büyüme ortaya
çıkar.
Karaciğer yağlanması olan kişilerde AST (SGOT) ALT (SGPT), alkalen fosfataz ve GGT adı verilen karaciğer testlerinde yükselme olur. Bu testlerin yüksek çıkması o kişide karaciğerde hasar olduğunu gösterir.
Karaciğerde basit yağlanma olan hastaların %59’unda
zaman içinde hastalıkta herhangi bir değişiklik olmazken, %13’ünde
yağlanma kendiliğinden iyileşir. Bununla birlikte hastaların %28’inde
ilerleme ve siroza doğru bir gidiş olabilir.
Karaciğer yağlanmasının tedavisi için kilo vermeli
ve buna uygun bir diyet yapmalıdır. Birlikte şeker hastalığı ve kan
yağlarında yükseklik varsa bu hastalıkların da tedavi edilmesi gerekir.
Karaciğer yağlanması olan hastaların kilo verirken yavaş kilo vermeleri
çok önemlidir. Hızlı kilo verenlerde karaciğer hastalığı kötüleşir.
Çocukların haftada en fazla 500 gram, erişkinlerin ise haftada en fazla
1600 gram kilo vermesi gerekir. Tedavide doktorunuzun önereceği bazı
ilaçlar kullanılabilir.
Şişman İseniz Hangi Laboratuar Tetkiklerini Yaptırmalısınız?
Aşağıdaki testlerin şişman kişilerde yapılmasında fayda vardır: :
· TSH, serbest T4 isimli tiroid bezi testleri
· Açlık kan şekeri ve tokluk (2. saat) kan şekeri veya şeker yükleme testi (OGTT)
· Kan yağları ölçümü: Total kolesterol, trigliserid, LDL, HDL kolesterol gibi kan yağları ölçülür
· SGOT, SGPT, GGT, alkalen fosfataz gibi karaciğer testleri (karaciğer yağlanması teşhisi için)
· Kanda ürik asit ölçümü
· Kortizol ve ACTH hormonu. Cushing sendromu dediğimiz böbreküstü bezinin fazla çalışması hastalığı şüphesi varsa 24 saatlik idrarda serbest kortizol veya kanda kortizol ve ACTH hormonlarına bakılır.
· Tam kan sayımı
· EKG (kalp elektrosu)
· Kanda insülin hormonu ölçümü
· Aşırı şişmanlık varsa kanda leptin hormonu ölçümü
· Tam idrar tetkiki
· Polikistik over sendromu düşünülen bir şişman kadın hastada : FSH, LH, testosteron hormonları ölçülür
· Tüm Batın Ultrasonu yapılarak karaciğer yağlanması araştırılır
· Gaitada gizli kan bakılarak bağırsak kanseriaraştırılır
· PSA (prostat hastalığını teşhis etmek için)
HİPOTİROİDİ-TİROİD YETMEZLİĞİ NEDİR?
Tiroid bezinin az çalışmasına ve bu nedenle tiroid
hormonlarını az üretmesine ve sonuçta kanımızda tiroid hormonlarının
(T3 ve T4) düşük olması durumuna tiroid yetmezliği veya tıp dilinde hipotiroidi
denir. Tiroid hormon yetersizliği sonucu vücudumuzun tüm metabolik
olaylarında yaygın yavaşlama vardır ve bu nedenle vücudun dengesi alt
üst olur. Vücuttaki bu bozuklukların yanı sıra ruhsal çöküntü,
unutkanlık, hareketlerde yavaşlama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik
döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezliği bebeklerde zeka geriliğine
neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oranında bulunur.
Bunun çoğunluğunu başlangıç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi
yetmezliği (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olması) oluşturur.
Tiroid yetmezliği tiroid fazla çalışmasından daha çok görülür ve
nodüllerden sonra en sık görülen tiroid hastalığıdır.
Tiroid yetmezliği kadınlarda daha sık görülür ve yaşın artmasıyla sıklığı çok artar.
Bebek ve çocuklarda büyüme ve gelişmede belirgin
gecikmeye, erişkinlerde ise vücut metabolizmasında yavaşlamaya neden
olan tiroid yetmezliği tedavi edilmediği durumda kalp ve damar
hastalıklarına neden olabilmektedir.
Tiroid Bezi Yetmezliğinin Nedenleri Nelerdir?
Tiroid bezi yetmezliği kalıtım,
mikroplar, yaşlanma, iyot eksikliği veya fazlalığı ve kullanılan bazı
ilaçların yan etkisi nedeniyle oluşabilmektedir.
Tiroid bezi yetmezliğinin en sık nedeni Hashimoto Hastalığı
geçirmektir. Hashimoto hastalarının hemen tamamında hipotiroidi kalıcı
olarak yerleşir. Bu hastalıkta tiroid bezi, nedeni bilinmeyen bir
şekilde küçülür ve hormon yapacak hücreler azalır; sonuçta tiroid
hormonu az yapıldığından tiroid yetmezliği ortaya çıkar.
Tiroid yetmezliği yapan diğer bir neden İyot yetmezliğidir.
Tiroid hormon yapımı için gerekli olan iyodun her gün yeteri kadar gıda
ve su ile alınması gerekir. Çok az iyot alınca tiroid hormonları
yapılamaz ve tiroid yetmezliği ortaya çıkar. Eğer idrar iyodunuz 45 mg/gün’den az ise sizde iyot yetmezliği vardır.
Selenyum yetmezliği de tiroid hormon yetersizliğine neden olabilir. Ülkemizin bazı bölgelerinde selenyum yetmezliği vardır.
Graves hastalığı denilen tiroid bezinin fazla çalıştığı bir hastalığın tedavisi için yapılan radyoaktif iyot tedavisi tiroid bezinde hasar yaptığından tedaviden birkaç ay sonra veya ilk yıl içinde tiroid bezi yetmezliği ortaya çıkar.
Tiroid bezi iltihabı ( ağrılı veya ağrısız
tiroid bezi iltihabı ) geçiren hastaların bir kısmında tiroid bezi
hücrelerindeki hasar düzelmez ve hormon yapacak hücreler yok olduğundan
kalıcı hipotiroidi yani tiroid yetmezliği ortaya çıkabilir.
Tiroid ameliyatı olanlarda
tiroid bezinin ameliyatla bir kısmı veya tamamı çıkarıldığı için tiroid
hormonu yapacak hücre azalır veya kalmaz ve sonunda hormon azlığı ve
tiroid yetmezliği ortaya çıkar. Ameliyatla ne kadar çok doku alınırsa o
kadar sık tiroid yetmezliği gelişir. Tiroid bezinin tamamı ameliyatla
çıkarılırsa yetmezlik ilk hafta ortaya çıkmaya başlar. Bezin bir kısmı
alınanlarda ilerideki aylarda veya yıllarda tiroid hormon azlığı ortaya
çıkabilir.
Önceden Hashimoto hastalığı olan hastalar aşırı miktarda iyot alırlarsa,bu
fazla iyot, tiroid bezinde hormon yapılmasını önleyerek tiroid bezi
yetmezliğine neden olur. Görüldüğü gibi çok az iyot almak veya çok
fazla iyot almak tiroid bezi için zararlıdır.
Bazı ilaçları kullananlardada tiroid bezi yetmezliği
ortaya çıkabilir.Cordarone isimli kalp ilacı, psikolojik
hastalılıkların tedavisinde kullanılan lityum ilacı ve hepatit
tedavisinde kullanılan interferon ilacıveyainterlökin-2 ilacını kullananlarda da tiroid bezi yetmezliği ortaya çıkabilir.
Kanser nedeniyle baş ve boyuna yapılan ışın tedavisi
(radyoterapi) sonrası hastaların % 24’ünde tiroid bezi yetmezliği
ortaya çıkar.
Beyinde bulunan hipofiz bezinin hastalıklarında TSH az salgılandığında tiroid bezinde yeteri kadar hormon yapılamayacağı için hipotiroidi gelişebilir.
Günlük diyetle alınan soya yağı, soya fasulyesi,
brokoli, kabak, turp, Brüksel lahanası ve kara lahana tiroid bezi
yetmezliği yapmaz. Soya tiroid hormon ilaçlarının emilimini bozduğundan
tiroid ilacının alındığı öğün yenmemelidir.
Kadmiyum zehirlenmesi : Kadmiyumpillerde
bulunan bir elementtir. Atık piller içtiğimiz suya karışırsa aşırı
kadmiyum alınmış olur. Fazla alınan kadmiyum selenyumu vücuttan atar.
Selenyum tiroid hormonu T4’ü T3’e çeviren enzimin yapısında bulunur.
Selenyum olmayınca T3 hormonu oluşamaz ve T3 düşüklüğü ve sonuçta
hipotiroidizm denilen tiroid yetmezliği gelişir.
Tiroid yetmezliğine katkıda bulunan beslenme bozuklukları nelerdir?
1.Gıdalarla ve içilen suyla çok az iyot alınması
2.Sessiz tiroid hastalığı varken aşırı iyotlu tuz yemek
3.Yağ asit eksikliği ve protein yetersizliği
4.Flor ve kloru fazla su içmek
5.Karbonhidratlı gıdalarla çok beslenmek
6.İyot eksikliği olan kişilerin fazla soya fasulyesi veya soya yağı tüketmeleri
7.Manganez eksikliği
8.Sigara içmek
9.Selenyumun az alınması
10.Çinko eksikliği
11.Kadmiyum zehirlenmesi
12.İyot eksikliği olan menopozdaki bir kadının sıcak basmaları için soyadan elde edilen isoflovan ilacı alması
TEDAVİ
Tiroid yetmezliği tedavisi ENDOKRİN UZMANLARI yapar. Levotiroksin ilacı verilir.
|
